Binghay: Ayaw’g unya-unya-a ug ibaliwala

Jaybee Binghay

GIPAKALMA ug gipalingkod pag-ayo sa iyang doctor si Jenny (dili tinuod ngalan) dihang gipasabot siya sa resulta sa iyang biopsy human nagpa check–up kay duna siyay nahikapan nga bogon-bogon sa iyang suso human naligo, nga murag liso sa mani ang gidak-on.

Kay wa man kini dayon ma­wala, mikonsulta siya sa iyang mananambal ug didto hapit siya kuyapi pagpahibalo nga can­cerous diay ang maong bogon.

Kining sakita nga naagi-an ni Jenny komon labi na sa mga kababayen-an. Gani, sa Ameri­ka pa lang, usa kada walo ka babaye ang masakit ini. Kung nakabasa ka sa akong lindog niadtong Sabado, akong gihisgutan ang mga simtomas ug rason ining hilom ug makamatay nga sakit.

Karong Pink October, atong padayong hisgutan ang mga natural nga paagi para malikayan kining mangtas nga sakit nga breast cancer.

Ka usa kada buwan, sanaya ang kaugalingon pagtan-aw o hilam sa suso. Kung dunay mamatikdan nga bogon-bogon o makita nga laing hitsura o kolor, o ba kaha sakit nga gipamati, pakigkita gilayon sa mananambal para sayo nga maagapan. Ayaw kini unya-unya-a ug ibaliwala.

Sunod, hinay-hinayi pag-undang ang pagkaon og mga junk foods, processed foods, de lata o binotilyang pagkaon kay duna kini mga additives, preservatives, artificial nga colorings og chemicals. Wa hinuo’y limit ang pagkaon basta preskong utanon, lagotmon og puting karne sama sa manok ug isda.

Inum sab og daghang pres­kong tubig kada adlaw ug minusi ang pagkaon og parat, tambok og tam-is. Likayi sab ang soda ug bino.

Ang pag-ehersisyo matag adlaw dako og matabang. Li­huka apil ang kamot pina-agi sa pasayaw, paglangoy, paglakaw, aerobics o uban pang calisthenics.

Hinay-hinayi ang paggamit og mga isog nga anti-perspirant, deodorant, sabon, detergent, lotion, tina sa buhok og make-up kay kada chemical nga madapat sa panit, masu­yop man sa lawas.

Pagkat-on na sab og pananom og mga preskong utanon og lagutmon sa imong tugkaran bisag kinaang lang kay organic, mas limpyo ug layo sa sakit.