Todino: Kremin sud sa pamilya

Junhan B. Todiño

SA MIAGING adlaw, mao ni ang nagbansiwag nga mga ulohan sa balita sa SunStar SuperBalita Cagayan de Oro: “Asawa gigulgol ang liog patay” “10 anyos gilugos sa uyoan” “P2 milyon nga 'shabu' nasakmit sa magtiayon.”

Unsa may kahulogan sa maong mga balita?

Kon imong sutaon, ang krimen gihimo dili sa laing tawo apan diha ra mismo sud sa pamilya, nagpasabot ka-relasiyon sa tawo sama sa bana, asawa, uyoan o pag-unangkon.

Bisan dili nato susihon ang ugat sa kremin masabot nato nga nagkagrabe na gayud ning mga salaod nga nahitabo mismo sud sa pamilya.

Dili kini maoy unang nahitabo nga kremin nga gipagawas sa publiko nga naglambigit sa mga tawo sa usa lamang ka pamilya.

Kon atong utingkayon ang miaging mga balita, segurado dili na mayhap sa tudlo ang mga natala nga kremin nga may labot ang miyembro sa pamilya.

Unsa may buot ipasabot niini?

Dunay panultihon nga ang lig-on nga pamilya maoy sukdanan sa lig-on nga komunidad.

Kon huyang ang pamilya uban sa daghang isyu sama sa kasilag, kasuko, way pagsinabtanay, kuwang sa pailob ug way gugma, nan, dili nato mapaabot nga dunay maayong komunidad sa atong palibot.

Subo kaayo na nahitabo kini sa atong pamilya dinhi sa dakbayan.

Nagdugang lamang kini sa kremin nga binuhatan sa ubang mga tawo gawas sa pamilya.

Daghang mga pangabuso sud sa pamilya. Dunay na-report ngadto sa kapolisan apan duna say gitago lamang.

Ug kining klase sa problema mao kini ang malisod sulbaron sa awtoridad labi na kon wala silay kasayuran sa maong panghitabo.

Dili sama sa ordinaryong kremin sa pagpangawat ug papang-holdup, kining pangabuso diha mismo sa mga sakop sa pamilya maoy nagmugna og kremin nga lisod nang malikayan.

Unta adunay programa atong gobiyerno alang sa pagpatunhay sa maayong relasiyon diha sa panimay sud sa pamilya.

Way kremin nga mahitabo sa panimay kon naa unta ang panaghigugmaay sa usag’usa.

Makauulaw nga pamation kon dunay salaod mahitabo sa mga sakop sa pamilya, ug labi nang makauulaw nga mismo ang biktima ug ang kreminal pulos ra sakop sa pamilya.

Ang gobiyerno, simbahan o bisan mga non-profit organization makatabang niining problemaha.

Dako og papel atong mga tunghaan ug ang simbahan sa pagsumpo niining pangabuso sa panimay.

Mapasantop unta sa atong mga magtutudlo ngadto sa ilang tinun-an, ug sa atong mga kaparian o pastor, ang ‘pagpanggilabot’ sa matag usa diha sa sitwasiyon nga wala masubay sa maayong kalihukan.

Ilang dasigon ang matag miyembro sa pamilya sa pagdangop, pagtung-an ug pagsumbong gilayon ngadto sa awtoridad sa bisan unsang “mangil-ad’ “dili makiangayon” ug “mga pangabuso” nga ilang matikdan sud sa panimay.

Niining paagiha, mahatagan gilayon og dinaliang solusiyon aron maluwas sa posibling kadaot ang sakop sa pamilya.