Garcia: Pamagnasa king Mala (Hoping for a Miracle)

“PAGASA... ya ing kayabe ning upaya, at indu ning tagumpe;
Pauli ning ing mamasa ati king pilubluban na ing ampang ding mala.”

~Samuel Smiles

“Ding mala, king kamatutwanan ding bage e tamu apamalinawan,
Makapadurut la kekatamu parati: ing bye ya na ping mala ding sablang mala.”

~George Bernard Shaw

“Ding mala e la salungat king kalikasan,
Nung e salungat la mu king nung nanung balu tamu keng kalikasan.”

~San Agustin

*****

Misan ating manalangin binit bang mipaldan ya ing masakit dang kamaganak o pengari bang mika-mala a mipaldan ya iti. Adwan na ing metung a bage salungat king batas ning kalikasan. Dapot misan ating mipapaltutung maging mala pin naman uling king panakit tamu sapalang malyari agpang king kekatamung belwan.

Ing iriya yang maralas yayambing da keng mala o yang sisti kareng mala. Iriya mu kanu uling bunga namu ning guni-guni agya mang ating patune karing mala a mengapalyari. Manyawad at mamasa tamung mika-mala o magi lang tutu deng malang buri tamung malyari.

Mekad mika-mala pin nung makisanmetung tamu karing kekatamung pagnasan kapamilatan ning pamandapat king sukat daptan. Alimbawa: Malyari tamung misalapi nung magpakasipag tamu at gawan ngan ing sablang bage bang manakitan kata-katang salapi. Makanyan man, e na mala ita uling ing tatanam bitasa mu ing mupul ya. Batas na ita ning kalikasan e apaglingad.

Nung atin mang misasalaping ala namang gagawan bang manakitan yang masalese o labis-labis e na malyaring awsang mala ita. Ing mala ya pin itang kunan mu kabud keng pangadi at kararagli misalapi ka. Ing mala ya pin itang magi kang masikan katawan agyang kera-kera ka mu at e me ibabatak at e me panatyat ing katawan mu bang magi kang malusug. O pati na ing e ka mamangan masalese pamangan nung e pane alang ualaga king kalusugan ing pamanganan mung parati.

Dakal a taung mamasa king mala at manalangin mika-mala king bye da dapot e no man gugusal bang matupad ing tagimpan da. Bala itang awsan dang Juan Tamad a manenaya namung duyan-duyan lalam ning impun ning byabas king pangabaldug ning bunga king balungus na.

Nanan tamu ing mala at nanung ulaga niti nung mika-mala pin king bye tamu dapot e tamu pipagalan. Ing malyari kanita e tamu paulagan uling e tamu pigkasakitan. Maralas ing malilyaring e tamu pasayangnan ing nanu mang bage e tamu pipagalan agyang ditak man.

Inya pin deng mailig keng mala ila ring alang patnang tataya keng loting o weting bang kanita misalapi lang agyang e la migkasakit. Oneng nanan tamu ing malang misan mu malyari, o’t e aldo’ldo malyari kekatamu. O aldo’ldo ating malilyaring mala king bye tamu, e.

Ing sablang pagkalub ning Apung Ginu kekatamu mala ngan uling ding mala ila ring katutwang agagawa ning Apung Ginu uling arapat na ngan ing sablang buryan na inya alang sapalang bage king nanu mang daptan na. E tamu mu pagkabyan.

*****

Dake Talabaldugan:

Patagal kataya: a. kabirá-birá – (panantabe) agad-agad, tambing-tambing, kabud, dagli, kararagli. English – at once, right away, instantly, immediately. Alimbawa king pamangamit: “O bakit kabira-bira mibagsak ing uran napun inya ing pipipyan nang Uring e na ayari angga man ngeni.”

1. kapâ – (panguri) kapkap, salat. English – groping (in the dark, under water, etc.) Alimbawa king pamangamit: “Ala yang patugut keng kapa i Bapang Ponsing anggang e ya mekarakap bulig keng sapa uling pamitan na la ning asawa nang i Darang Syun.”

2. kapâk – (palagyu) katug, galgal. English – shiver, shake. Alimbawa king pamangamit: “E ya bisang tuknang kapak a baba i Biring kabang manangis ya neng abalitan nang mete ne pala ing kawal a kapalsinta nang minta king Marawi.”

3. kapakanan – (palagyu) ikakayap. English – welfare, interests, benefit. Alimbawa king pamangamit: “Ing nanu mang gagawan ning mayap a pengari para ngan king kapakanan ding keyang anak.”

4. kapad – (panguri) bage, dapat, buri, kasukad, kasundu. English – fit, adapted, proper, appropriate, like, admire. Alimbawa king pamangamit: “Agyang patingapun at kabukas yang akakit nang Migs i Osang e ya sasawa uling bagya namu kapad.”

5. kapál¹ – (palagyu) kakapalan, kasiksikan, kataban, kabaligtaran ning impis. English – thickness, breadth, depth, diameter; the distance between opposite sided of something. Alimbawa king pamangamit: “Linabis ya kapal ing aklat a seli ku inya e ya mipagyu keng datukanan ku at likwan ku n’ya mu keng bale mi.”

*****

PAMANGAPAMPANGAN: Neng panaun na na ning kauran ngeni makabage ya ing kasebyan a ? “mipagkalulam lupa”. Agyang e no man biga o banwa reng lupa tamu neng deng kekatamung pipumpunan mabulaklak la pamanyalita pati lupa agawa dang maglulam. Bina lang makudta karing amanu da. Ing kasebyang iti mangabaldugan a nung mipagkamwa la o mipaginakit la reng taung sadyang maslag a lupa karing balang metung?pauli ning pamiyabe dang masalese sadya ? malyaring mipagkalulam la lupa o ing akit mu karela busaktung o marok a lawe. Alimbawa: “Kasanting da sadya pamiyabe reng mikalugurang Kardu at Abling, ngeni mipagkalulam la lupa pauli na mu ning pangapikun ning metung karela.”

*****

Agkatan da kang mambag o midake nanu mang Kapampangan a kawatasan, sanese, sisti, kasuryan o nanu mang dikil king Kapampangan. Nanu mang kutang o sisti king misulat king Kapisik, malyaring ikutang o malinawan king talasulat. Pakiparala king email address, garciakragi@yahoo.com o iyaus o i-text king +639988948624 o +639423924399. Nung karapatdapat ya’t makayagpang king dalerayang tuntunang Kapisik, masa kang mirinang kapakibatan at milimbag ya sanu man kareng tutuking dangka ning Kapisik. Ipisik me, abe!